Je kind loopt vast op school: wat kun je doen, en wat kan school?

Voor ouders van leerlingen in het voortgezet onderwijs · Leestijd 9 minuten · Geschreven door het vakteam van Youth Turn

De school belt weer. Je kind komt 's ochtends niet uit bed, meldt zich ziek of komt thuis met een verhaal over een docent die "altijd op mij let". Je wilt helpen, maar elke vraag over school eindigt in een dichte deur, en ergens knaagt de gedachte dat je iets had moeten zien. Je kind loopt vast op school, en jij ziet de ene helft en school de andere. Dit is wat je thuis kunt doen, wat je van school mag vragen en wanneer hulp op school helpt.

Waarom loopt een kind vast op school?

Spijbelen of niet meer naar school willen begint zelden met "ik wil niet meer". Het begint met een maandag met buikpijn, een uur dat wordt overgeslagen, ruzie met dezelfde docent of huiswerk dat "later" komt.

In onze ervaring zit daar meestal één van vier dingen onder. Het voelt niet veilig, het is te veel, je kind valt buiten de groep, of thuis en school begrijpen elkaar niet. Geen motivatie is vaak geen luiheid, maar bescherming: wie niet meer probeert, kan ook niet meer falen.

Dat kan met faalangst te maken hebben: zo bang zijn om iets fout te doen dat je het liever niet meer probeert. Wat helpt: kleiner maken (één toets, één uur), rustig reageren op cijfers, en aan school vragen of je kind in een rustige ruimte mag werken.

Hoe praat je erover met je kind, zonder verhoor?

Een kind dat vastloopt, wordt al de hele dag toegesproken. Begint het thuis ook met "waarom", dan gaat de deur dicht. Maak de vraag kleiner.

"Wat is het zwaarste moment van de dag?" is een vraag waar een antwoord op kan komen. Zeg wat je ziet, zonder oordeel: "Ik zie dat je op zondagavond stil wordt. Ik hoef nu geen oplossing, ik wil het snappen." En vraag toestemming: "Wil je dat ik iets regel, of wil je eerst dat ik alleen luister?"

Vermoed je pesten? Grijp niet in zonder overleg met je kind. Je kind is vaak het bangst dat jij de school belt en de klas dat merkt. Zeg: "Dit is nooit jouw schuld. We bedenken samen wat we doen, en ik doe niets zonder dat jij het weet."

Eén grens: is er geweld, bedreiging of afpersing, of worden er beelden van je kind rondgestuurd? Dan wacht je niet op toestemming. Je vertelt je kind wat je gaat doen en waarom, en doet het samen met school. Bellen met de politie mag dan ook, al is het alleen voor advies.

Een geschreven voorbeeld, geen echt kind: een meisje van veertien meldde zich elke maandag ziek. School zag ziekmeldingen, haar ouders zagen buikpijn. Pas toen ze thuis mocht zeggen welk uur het zwaarst was, kwam het eruit: het eerste uur, waar ze een keer was uitgelachen. Hoe het loopt als er een begeleider bij komt, lees je in Hoe taal het verschil maakt.

Wat kun je thuis doen?

1. Stel één schoolvraag per dag, geen cijfervraag. "Wie was vandaag aardig?" Zo wordt school een gewoon onderwerp.
2. Maak de ochtend voorspelbaar. Dezelfde wektijd, de tas de avond ervoor klaar, geen discussie aan het ontbijt.
3. Bel de mentor, en zeg dat tegen je kind. Liever nog: voer het gesprek met je kind erbij. Wat je zonder je kind bespreekt, komt vaak verkeerd terug.
4. Maak samen één afspraak over telefoon en slaap. Niet als straf, maar als ruil: de telefoon om tien uur uit de slaapkamer, en jij leest niet stiekem mee. Maak je je zorgen over wie er contact zoekt of wat er wordt gestuurd? Kijk dan wel, en zeg dat vooraf tegen je kind. Stiekem meelezen kost je het gesprek.

Wat kan school doen, en wat mag je vragen?

De mentor is je eerste aanspreekpunt; loopt het langer vast, dan komt de zorgcoördinator in beeld (wat die precies doet, staat bij de veelgestelde vragen hieronder).

School heeft een zorgplicht: onderzoeken wat je kind nodig heeft en het onderwijs daarop aanpassen, passend onderwijs genoemd. Eerst met kleine dingen, zoals extra uitleg of een rustige plek. Is dat niet genoeg, dan maakt school met jou een plan op papier: een ontwikkelingsperspectief (OPP). Met het deel over de begeleiding moet jij het eens zijn, dus vraag er een kopie van. Bij pesten geldt iets extra's: elke school moet een veiligheidsplan met beleid tegen pesten hebben en een vast aanspreekpunt pesten; vraag ernaar.

Spijbelt je kind, dan zit daar vaak iets anders achter dan onwil, en is hulp de eerste stap, niet straf (de exacte leerplichtregels staan ook bij de veelgestelde vragen). Blijft het verzuim doorgaan en werkt niemand mee, dan kan de leerplichtambtenaar uiteindelijk een proces-verbaal opmaken; vraag daarom altijd wanneer een melding komt en of je bij dat gesprek kunt zijn.

Je mag meer vragen dan je denkt:

• "Wat zien jullie in de klas dat ik thuis niet zie?"
• "Wie is ons vaste aanspreekpunt?"
• "Kunnen de afspraken op papier?"

Laat je kind bij het gesprek zijn en spreek vooraf af wat jij wel en niet vertelt. Praten mét je kind, niet óver je kind terwijl het ernaast zit.

Hoe werkt hulp op school, en wanneer komt jeugdhulp erbij?

Soms is er meer nodig dan school zelf kan bieden. Dan komt jeugdhulp erbij, ín de school. Er zijn twee routes.

De eerste loopt via school. Sommige scholen halen die begeleiding via de regeling voor hulp op school van de gemeenten in Holland Rijnland (hoe dat werkt lees je op onze pagina Hulp op school). Andere scholen halen ons zelf in huis. De zorgcoördinator regelt dat, en als ouder mag je erom vragen.

De tweede route loopt via de gemeente: begeleiding op school als onderdeel van ambulante jeugdhulp. Daarvoor is een verwijzing nodig van het jeugd- of wijkteam, de huisarts of de jeugdarts. Zit de jeugdarts al in het ondersteuningsteam, dan is dat vaak de kortste route. De begeleider werkt dan thuis én op school.

Wanneer is hulp nodig?

Vraag hulp als je dit ziet. Dat kan bij de mentor of zorgcoördinator, de huisarts of jeugdarts, het jeugd- of wijkteam van je gemeente, of bij ons.

• Je kind zit al weken thuis of mist steeds meer uren.
• Je kind is bang voor school, met buikpijn of slecht slapen op zondag.
• Het pesten gaat door nadat school het weet.
• Je kind noemt zichzelf dom en laat vrienden los.
• Jij en school praten steeds over elkaar in plaats van met elkaar.

Twijfelen is reden genoeg. Vermoed je dat er meer speelt, zoals angst die niet weggaat of somberheid? Bespreek dat met de huisarts of de jeugdarts: wij stellen geen diagnoses, wij begeleiden.

Wat doet Youth Turn dan?

Youth Turn is een jeugdhulp- en Wmo-aanbieder uit Leiderdorp, met begeleiding thuis, op school en in de wijk. Op school maken we kennis met je kind, met jou en met de mentor of zorgcoördinator. We luisteren eerst, zonder formulier, en maken daarna samen één plan.

Je kind krijgt een vast gezicht op vaste momenten, binnen en buiten de klas, en via de gemeente ook thuis. Onze begeleiders kennen de taal en leefwereld van jongeren, ook de straat, en zijn er ook voor docenten.

Wat je kind aan de begeleider vertelt, blijft tussen hen, met één uitzondering die we altijd eerst uitleggen: bij gevaar praten we wel, zo veel mogelijk samen met je kind. Wie meebeslist over de hulp hangt af van de leeftijd (zie de veelgestelde vragen hieronder). School hoort alleen wat nodig is voor de klas, op vaste momenten en met medeweten van je kind; wat thuis of in de begeleiding wordt besproken, blijft daar.

Veelgestelde vragen