Mijn kind wil geen hulp: wat kun je als ouder doen?

Voor ouders van jongeren van 12 tot 18 · Leestijd 8 minuten · Geschreven door het vakteam van Youth Turn

Je hebt het al een paar keer voorgesteld: "Zou je niet eens met iemand praten?" Elke keer eindigt het in een dichte deur, een schouderophalen of ruzie. Je kind wil geen hulp, en dat is precies waar je vastloopt. Ondertussen zie je je kind veranderen en voel je je machteloos, misschien ook beschaamd dat het thuis zo loopt. Dit is wat je thuis kunt doen, wanneer wachten niet meer verstandig is, en hoe hulp kan beginnen zonder dat je kind eerst ja zegt.

Waarom wil een puber geen hulp, en wat werkt niet?

Als een jongere nee zegt tegen hulp, horen ouders vaak: "Ik heb geen probleem, jullie hebben een probleem." Onze begeleiders maken dit regelmatig mee, en er zit vaak iets anders onder.

Zelf willen beslissen. Pubers maken zich los van hun ouders en reageren vaker vanuit hun gevoel dan vanuit hun verstand, schrijft het Nederlands Jeugdinstituut. Hulp die anderen bedenken, voelt als weer iemand die over je beslist.

Schaamte. Veel jongeren willen niet "gek" zijn of "het probleem" zijn, zeker niet in de ogen van vrienden, en die schaamte houdt hen tegen om hulp te vragen.

Eerdere ervaringen. Wie al een mentor, een wijkteam en een hulpverlener heeft gehad, kent het patroon: een lijstje, en praten óver de jongere in plaats van mét. "Elk gesprek voelde als een verhoor", horen wij vaak.

Loyaliteit en angst voor het dossier. Sommige jongeren zwijgen om jou te beschermen, bang dat jij het niet aankunt. Anderen zwijgen uit angst: komt wat ik zeg op papier, en wie leest dat? Zolang die vragen niet eerlijk beantwoord zijn, is zwijgen het veiligst.

Wat meestal niet werkt: dwingen of dreigen ("Als je niet meegaat, dan...") zet de hakken juist dieper in het zand, en "we gaan even praten" helpt weinig omdat het antwoord al klaarligt. Elke avond hetzelfde gesprek maakt van jullie relatie één lange onderhandeling, zwaar voor jullie allebei.

Soms is er meer aan de hand, bijvoorbeeld somberheid of angst; is je kind al weken somber, angstig of uitgeput, bespreek dat dan met de huisarts of de jeugdarts.

Wat kun je thuis doen?

Vijf stappen die onze begeleiders met ouders oefenen. Klein, en vandaag al te doen.

1. Kies een moment zonder agenda. Niet aan de keukentafel, maar in de auto, tijdens het koken of onderweg. Vraag niets over het probleem. "Wat was vandaag het minst erge uur op school?" werkt beter dan "Hoe was het?"
2. Stel vragen in plaats van uit te leggen. Je kind weet al wat jij vindt. Wat het nog niet weet, is of jij wilt luisteren. Probeer: "Wat zou jou nu helpen?" Laat een stilte vallen. Los niets meteen op.
3. Zeg eerlijk wat jou bang maakt, zonder eis. "Ik zie dat je veel op je kamer zit en ik maak me zorgen. Je hoeft nu niets te zeggen. Ik wil dat je weet dat ik er ben." Geen "en daarom ga je..." erachter. Het effect zit in die weggelaten zin.
4. Maak één kleine afspraak per week. Samen eten zonder telefoon, of elke zondag tien minuten bijpraten. Klein genoeg om vol te houden, groot genoeg om het contact terug te brengen.
5. Houd de deur open als het antwoord nee is. "Oké. Ik vraag het over een paar weken nog eens. Wil jij eerder, dan zeg je het." Geef ook keuze: "Liever iemand die niet van school of van thuis is? Jij kiest waar je afspreekt." Een nee van nu is geen nee voor altijd.

Kan ik jeugdhulp aanvragen als mijn kind niet wil?

Ja. Ook als je kind hulp weigert, kun je zelf aanmelden. Verandering bij een jongere lukt vaak niet rechtstreeks, zeker niet als die de hele dag al hoort wat er niet goed gaat. Daarom werken wij met het hele gezin: opvoedondersteuning is een andere ingang, waarbij jij als ouder aan je eigen doelen rond je kind werkt, in jullie eigen taal. Denk aan een gesprek openen zonder verhoor, of een grens stellen zonder de deur dicht te gooien. Als het gezin verandert, verandert de jongere vaak mee.

We spreken altijd met jou af hoe en wanneer je kind hoort dat wij meedenken; geheimhouden werkt niet, uitnodigen wel. Ook voor opvoedondersteuning is een verwijzing of toewijzing van de gemeente nodig, en wij leggen uit hoe je die krijgt.

Een geschreven voorbeeld, geen echt gezin: een moeder belde over haar dochter van 13, die niets meer vertelde en steeds later thuiskwam. Eerdere hulp had zich alleen op de dochter gericht; nu kreeg de moeder haar eigen begeleiding ernaast, met elke week één ding oefenen aan de keukentafel. Na een paar maanden vertelde de dochter uit zichzelf hoe haar dag was geweest. Het hele verhaal lees je in Werken met het hele gezin.

Wanneer is hulp nodig, ook als je kind nee zegt?

Veel ouders wachten tot hun kind zelf om hulp vraagt. Soms kun je daar niet op wachten. Let op deze signalen:

• Je kind trekt zich al weken terug en spreekt niet meer af.
• Het gaat niet meer naar school, of school belt steeds vaker.
• Je kind slaapt slecht of eet anders dan je gewend bent.
• Er verdwijnt geld of spullen, of je maakt je zorgen over vrienden of de straat.
• Je kind blowt of drinkt om zich beter te voelen.

Bij de andere signalen bel je de huisarts, die je kind kan doorverwijzen naar de praktijkondersteuner jeugd of het jeugd- of wijkteam, en ook zelf naar jeugdhulp mag verwijzen. Je mag ook ons bellen: we zeggen eerlijk of wij de juiste hulp zijn. Twijfel je of het "erg genoeg" is? Twijfelen is reden genoeg, en bij veiligheid wacht je niet op een ja van je kind.

Wat doet Youth Turn als een jongere niet wil?

Youth Turn is een jeugdhulp- en Wmo-aanbieder uit Leiderdorp, actief in ruim 24 gemeenten van Holland Rijnland tot Amsterdam (zie ons werkgebied). Jongeren die geen hulp willen, noemen wij niet "zorgmijdend", maar nog niet goed bereikt.

Wil je kind niet, dan beginnen we bij jou, met opvoedondersteuning. Onze begeleiders kennen de leefwereld van jongeren, ook de straat, en spreken hun taal.

De kennismaking bouwen we rustig op, in het tempo van je kind, zonder druk om meteen mee te doen. Je kind kiest de plek: thuis, op school, buiten of bij ons op kantoor. Zonder map, zonder formulier. Het eerste gesprek mag over voetbal gaan.

Wat je kind vertelt, blijft tussen hen en de begeleider, met één uitzondering die we altijd eerst uitleggen: bij gevaar praten we wel, zo veel mogelijk samen met je kind. Wie meebeslist over de hulp hangt af van de leeftijd (zie de veelgestelde vragen hieronder). Bij zorgen over veiligheid werken we volgens de Meldcode, het wettelijke stappenplan bij huiselijk geweld en kindermishandeling, en bespreken we dat eerst met je kind en met jou, tenzij dat niet veilig kan.

Hoe zo'n start eruitziet, lees je in het verhaal Hoe taal het verschil maakt, over een jongen van 15. Meer over onze jeugdhulp.

Veelgestelde vragen