Faalangst bij je kind: herkennen, steunen en weten wanneer je hulp zoekt

Voor ouders van een kind of puber dat bang is om te falen · Leestijd 6 minuten · Geschreven door het vakteam van Youth Turn

Je kind heeft een toets, een wedstrijd of een optreden. Je ziet het dagen van tevoren stiller worden. Of het zegt op het laatste moment dat het niet meegaat. Je weet dat je kind het kan, maar het gelooft dat zelf niet. Dat kan faalangst zijn. Hier lees je hoe je het herkent, wat je thuis kunt doen en wanneer het verstandig is om hulp te zoeken.

Wat is faalangst?

Faalangst is angst om iets fout te doen of niet goed genoeg te zijn. Bijna elk kind heeft dat soms. Een beetje spanning kan zelfs helpen om je best te doen.

Het wordt lastig als de angst zo groot is dat je kind erdoor vastloopt. Het kan niet meer goed nadenken tijdens een toets. Het maakt meer fouten dan anders. Of het begint er liever helemaal niet aan, omdat wie niet probeert ook niet kan falen. Faalangst gaat vaak over school, maar ook over sport, muziek, een presentatie of vriendschappen.

Hoe herken je faalangst?

Elk kind laat het op een eigen manier zien. Je kunt letten op dingen als:

• Je kind is vooraf heel gespannen of juist heel stil.
• Het zegt dingen als "Ik kan dit toch niet" of "Het gaat vast mis".
• Het stelt dingen uit of ontwijkt ze, zoals huiswerk, een toets of een training.
• Het werkt heel lang aan een opdracht en twijfelt steeds.
• Het heeft last van buikpijn of hoofdpijn voor spannende momenten, of slaapt slechter.
• Het wil niet naar school, of meldt zich vaak ziek rond toetsen.

Eén van deze dingen betekent nog niet dat het faalangst is. Zie je meerdere dingen, en duurt het al even? Dan is het goed om er met je kind over te praten.

Wat kun je thuis doen?

Het meeste wat helpt, is eenvoudig. Het gaat vooral om hoe je erover praat.

1. Neem de angst serieus. "Stel je niet aan" helpt niet. Zeg liever: "Ik zie dat je het spannend vindt. Wil je erover praten?"
2. Reageer rustig op resultaten. Een cijfer is een cijfer, geen oordeel over je kind. Geef een compliment, maar overdrijf niet. En ben niet teleurgesteld als iets mislukt: van fouten kun je leren.
3. Complimenteer de moed, niet alleen het resultaat. "Fijn dat je het toch hebt gedaan" doet meer dan alleen "goed gedaan".
4. Laat je kind zelf kiezen en zelf doen. Wie dingen zelf mag proberen, merkt dat het kan. Neem niet te snel iets over.
5. Maak spannende dingen kleiner. Samen een toets in stukjes oefenen, of eerst één keer kijken bij de training. Moedig aan, maar dwing niet.
6. Bedenk samen wat je kind kunt doen als het spannend wordt. Bijvoorbeeld rustig ademhalen, even naar buiten lopen of aan iemand vragen om hulp.
7. Laat zien hoe jij met spanning omgaat. Vertel eerlijk wat jij spannend vindt, en wat jij dan doet.
8. Zorg voor rust en afwisseling. Genoeg slaap, bewegen, iets doen wat je kind leuk vindt en tijd met vrienden.

Wil je kind er niet met jou over praten? Dat kan voorkomen. Laat het dan met iemand anders praten, zoals een oom, een trainer of de mentor. Of maak een afspraak bij de huisarts.

Een geschreven voorbeeld, geen echt kind: een jongen van twaalf zei elke keer vlak voor een toets dat hij buikpijn had. Zijn vader zei niet meer "je moet gewoon je best doen". Hij vroeg: "Wat is het zwaarste moment van de toets?" Dat bleek het moment waarop hij de eerste vraag niet meteen wist. Samen bedachten ze dat hij dan eerst een andere vraag mag maken.

Wat kan school doen?

Vertel school over de faalangst. Dan kan de mentor er rekening mee houden. Bijvoorbeeld door een toets in een rustige ruimte te laten maken, door een kind niet voor de klas te laten falen of door vooraf te laten weten wat er komt. Praat daarover met de mentor, en neem je kind mee in dat gesprek. Meer over wat je van school mag vragen lees je in Je kind loopt vast op school: wat kun je doen, en wat kan school?

Wanneer zoek je hulp?

Soms is thuis steunen niet genoeg. Zoek hulp als:

• de angst weken of maanden blijft en niet minder wordt;
• je kind dingen niet meer doet die het eerder wel leuk vond, of vaak thuisblijft van school;
• je kind veel last heeft van buikpijn, hoofdpijn of slapen;
• je kind steeds negatiever over zichzelf praat;
• jij je zorgen blijft maken, ook al probeer je alles.

Een goede eerste stap is de huisarts of de jeugdarts. Die praat met je kind en met jou, en kijkt wat er nodig is. Soms is dat een verwijzing naar een psycholoog. Zij beoordelen of er meer aan de hand is dan faalangst. Wij stellen geen diagnoses.

Wat kan een begeleider van Youth Turn betekenen?

Een begeleider van Youth Turn is geen behandelaar. Wij begeleiden, wij behandelen niet. We kijken samen met jou en je kind naar wat er in het dagelijks leven moeilijk is en wat daarbij helpt: thuis, op school of in de wijk. Een begeleider denkt met je kind en met jou mee over wat helpt, en over wat je thuis kunt doen. We werken met een vast gezicht en op het tempo van je kind.

Wil je weten wat we doen? Lees meer over Hulp op school of over jeugdhulp. Wil je erover praten? Dan kun je je aanmelden of ons bellen. Je zit nergens aan vast.

Veelgestelde vragen